Opbrengst kleine windmolen: hoeveel kWh per jaar echt?
Fabrikantclaims, veldproeven en CBS-cijfers per ashoogte naast elkaar, omgerekend naar kWh per m² rotor, naar huishoudens en naar m² zonnepanelen.
- Bijgewerkt
- Leestijd
- 8 min
- Door
- Redactie Windmolen.net
30.000 kWhper jaar: een erfturbine met 12 m rotor in Groningen (berekend)

In dit artikel 7 onderdelen
Op een dak in stad of voorstad hooguit 200 kWh per jaar, gemeten in een Britse veldproef. Op een open erf met een rotor van 12 meter ongeveer 30.000 kWh, berekend. Daartussen beslist de wind op jouw plek, en die telt tot de derde macht mee.
Belofte tegenover meting
Zes soorten bronnen naast elkaar: een fabrikantclaim, een branchevuistregel, een certificaattest, twee veldproeven, een modelberekening en de landelijke statistiek. Waar het rotoroppervlak bekend is, staat de opbrengst ook per m² rotor. Het gemiddelde huishouden gebruikt 2.430 kWh stroom per jaar.
| Bron | Soort | Opbrengst per jaar | Per m² rotor | Deel van een huishouden |
|---|---|---|---|---|
| Fabrikanten, via Milieu Centraal: verticale molen van ongeveer 1,5 m hoog | Claim | 1.000 kWh | niet opgegeven | 41% |
| RVO-handleiding (ca. 2010): vuistregel van de branche voor horizontale miniturbines in de gebouwde omgeving | Vuistregel | — | 200 kWh | — |
| Skystream 3.7, SWCC-certificaat (3,7 m rotor) | Test bij gemiddeld 5 m/s | 3.420 kWh | 314 kWh | 141% |
| Energy Saving Trust (VK, 2007-2009): alle dakmolens in stad en voorstad | Meting | hooguit 200 kWh | niet opgegeven | hooguit 8% |
| Energy Saving Trust: beste dakmolen (1,5 kW, Schotland) | Meting | ongeveer 975 kWh | niet opgegeven | 40% |
| Energy Saving Trust: vrijstaande molens op afgelegen, open plekken | Meting | gemiddeld ongeveer 1.660 kWh per kW vermogen | niet opgegeven | — |
| Testveld Schoondijke, Zeeland (2008-2009): elf molens | Berekening met de gemeten wind | ongeveer 32% van wat bij 6 m/s verwacht werd | — | — |
| Provincie Groningen (2019): EAZ-erfturbine, 12 m rotor, 15 m ashoogte | Modelberekening | ongeveer 30.000 kWh | 265 kWh | ruim 12 huishoudens |
| CBS (2024): alle 61 turbines op land tot en met 30 m ashoogte | Statistiek | gemiddeld ongeveer 180.000 kWh per turbine | 548 kWh | ongeveer 74 huishoudens |
Drie dingen vallen op.
De claim van 1.000 kWh komt in de metingen op een dak niet terug. De beste dakmolen uit de Britse proef kwam er dichtbij, maar die stond buiten stad en voorstad, in Schotland, en was een molen van 1,5 kW. Geen enkele dakmolen in stad of voorstad kwam boven 200 kWh. Alle gemeten dakplekken hadden een jaargemiddelde onder 4 m/s.
Het certificaat geldt voor een wind die weinig Nederlanders thuis hebben. De 3.420 kWh van de Skystream is de SWCC-waarde voor een plek met een jaargemiddelde van 5 m/s, onder gunstige standaardvoorwaarden (lucht op zeeniveau, de molen draait het hele jaar). Van de dertien KNMI-stations die we bekeken, halen alleen Schiphol, De Kooy, Stavoren, Terschelling en Vlissingen dat op 10 m hoogte, en dat zijn open, winderige meetplekken.
De CBS-klasse tot 30 m is geen windwokkel. Die 61 turbines hebben samen 8 MW, gemiddeld ongeveer 130 kW per stuk. Dat zijn veel grotere molens dan een windwokkel of een dakmolen van een paar kilowatt. Waarom deze klasse per m² meer haalt dan de Groningse berekening, zegt het CBS niet.
Load factor en productiefactor betekenen hetzelfde: het deel van het jaar dat de molen op vol vermogen had moeten draaien om zijn jaaropbrengst te halen. Het CBS drukt het ook uit in vollasturen. Vermenigvuldig de load factor met de 8.760 uren van een jaar en je hebt de kWh per kW vermogen. 3% is 263 kWh per kW, 19% ongeveer 1.660 kWh, 30% ongeveer 2.630 kWh.
Waarom de wind de som maakt
De opbrengst stijgt met de derde macht van de windsnelheid: twee keer zoveel wind geeft acht keer zoveel stroom. Een windmolen op een plek met 6,4 m/s heeft daardoor zes keer zoveel energie in de wind tot zijn beschikking als dezelfde molen op een plek met 3,5 m/s.
De tabel zet het jaargemiddelde van een aantal KNMI-stations (1991-2020, op 10 m hoogte boven open terrein) naast het vermogen in de wind, met 5 m/s als 100%.
| Station | Jaargemiddelde wind | Vermogen in de wind (5 m/s = 100%) |
|---|---|---|
| Twenthe | 3,5 m/s | 34% |
| De Bilt | 3,6 m/s | 37% |
| Eelde | 4,2 m/s | 59% |
| Rotterdam | 4,4 m/s | 68% |
| Schiphol | 5,0 m/s | 100% |
| De Kooy | 5,6 m/s | 140% |
| Vlissingen | 6,4 m/s | 210% |
Dit is een ruwe vergelijking, geen opbrengstberekening. Een molen draait niet op het gemiddelde maar op de wind van elk moment, en het meetrapport van Schoondijke laat zien dat de verdeling van de wind over het jaar de opbrengst sterk meebepaalt. Daar werd vooraf 6 m/s ingeschat, de gemeten wind was 3,8 m/s. De derde macht van dat verschil geeft ongeveer een kwart van de verwachte opbrengst. Het rapport rekende ook met de gemeten verdeling van de wind en kwam op ongeveer 32%. De derde macht van het gemiddelde wijst de richting, het precieze getal vraagt de hele verdeling.
Onder een bepaalde wind doet een kleine molen niets. De meeste miniturbines beginnen te draaien bij ongeveer 3 m/s en hebben ongeveer 5 m/s nodig om echt stroom te maken. Wie in De Bilt woont, zit het hele jaar rond dat begin: het maandgemiddelde ligt daar tussen 2,9 m/s in augustus en 4,3 m/s in januari.
Het stationscijfer geldt voor 10 m hoogte op open terrein. Tussen huizen en bomen waait het minder, en hoeveel minder hangt van je plek af. Daarom adviseren zowel de Energy Saving Trust als het Zeeuwse meetrapport om eerst te meten op de plek waar de molen moet komen; de Energy Saving Trust noemt minstens drie maanden.
Hoe hoog de molen staat
In grote lijnen geldt: hoe hoger de as, hoe meer een turbine per m² rotor oplevert. De CBS-cijfers over 2024 voor alle windturbines op land:
| Ashoogte | Productiefactor | kWh per m² rotor per jaar |
|---|---|---|
| tot en met 30 m | 16,6% | 548 |
| 31 tot 50 m | 21,7% | 785 |
| 51 tot 70 m | 17,8% | 711 |
| 71 tot 95 m | 27,1% | 889 |
| 96 m of meer | 32,2% | 935 |
| Alle turbines op land | 29,8% | 909 |
De grootste turbines halen per m² ongeveer 1,7 keer zoveel als de kleinste klasse, en hun productiefactor is bijna twee keer zo hoog. Het is wel geen rechte lijn: de klasse van 51 tot 70 m scoort lager dan die van 31 tot 50 m. In deze cijfers zitten hoogte, leeftijd, type en plek door elkaar, en het CBS splitst dat niet uit. Gebruik de tabel dus niet om je eigen molen op een andere hoogte om te rekenen; hij laat alleen zien dat hoge, grote turbines het per m² beter doen.
Rotoroppervlak en de vuistregel per m²
Hoeveel lucht een rotor vangt, bepaalt naast de wind de opbrengst. Bij een horizontale molen is het rotoroppervlak π × doorsnede² ÷ 4, dus een twee keer zo grote doorsnede geeft vier keer zoveel oppervlak en vier keer zoveel stroom. Bij een verticale molen reken je doorsnede × hoogte.
De branche rekende rond 2010 voor miniturbines in de gebouwde omgeving met 200 kWh per m² rotor per jaar. Volgens de RVO-handleiding werkt dat redelijk voor horizontale molens; verticale molens halen minder per m².
| Rotor | Oppervlak | Volgens de vuistregel (200 kWh/m²) |
|---|---|---|
| Horizontaal, 1 m doorsnede | 0,79 m² | ongeveer 160 kWh |
| Horizontaal, 2 m doorsnede | 3,14 m² | ongeveer 630 kWh |
| Skystream 3.7, 3,7 m doorsnede | 10,9 m² | ongeveer 2.180 kWh |
| Verticaal, bijvoorbeeld 1 m breed en 1,5 m hoog | 1,5 m² | minder dan 300 kWh |
| EAZ-erfturbine, 12 m doorsnede | 113 m² | ongeveer 22.600 kWh |
Leg die vuistregel naast de metingen en hij zegt op een stadsdak weinig: daar haalde in de Britse proef geen enkele molen meer dan 200 kWh per jaar, ongeacht de maat. Op een open erf is hij eerder te krap: de Groningse berekening kwam op ongeveer 265 kWh per m². De RVO-handleiding noemt voor miniturbines een bandbreedte van 200 tot 5.000 kWh per jaar, afhankelijk van plek en type.
Het verborgen verlies: wat de molen zelf verbruikt
Een kleine molen gebruikt zelf ook stroom, voor het opstarten en voor de regelelektronica. In Schoondijke verbruikten sommige turbines ongeveer de helft van wat ze opwekten. In de Britse proef trokken sommige omvormers tot 10 W uit het net, waardoor de installatie netto stroom kostte.
Wat dat betekent: een omvormer die dag en nacht 10 W trekt, gebruikt in een jaar ongeveer 88 kWh (10 W × 8.760 uur). Tegenover de hooguit 200 kWh van een dakmolen in de stad is dat bijna de helft. Het verlies weegt dus het zwaarst waar de molen het minst oplevert.
Het meetrapport van Schoondijke rekende ook uit hoeveel van de energie in de wind als netto stroom overbleef, dus na aftrek van wat de molen zelf verbruikte. De beste molen kwam in dat testjaar bij bijna 30%. Het rapport zet dat zelf naast de natuurkundige bovengrens van 59% (de wet van Betz, precies 59,3%): bij kleine molens zijn de verliezen relatief groot, en bij weinig wind draaien ze minder goed.
Uitgedrukt in huishoudens en in m² zonnepanelen
De Groningse evaluatie rekende uit dat ongeveer 215 m² zonnepanelen op een zuiddak evenveel opleveren als één EAZ-erfturbine van ongeveer 30.000 kWh. Dat is ongeveer 140 kWh per m² zonnepaneel per jaar. Met die verhouding, uit 2019, kun je elke windmolen omzetten naar een stuk dak vol panelen.
| Windmolen | Opbrengst per jaar | Deel van een huishouden (2.430 kWh) | Evenveel als zonnepanelen |
|---|---|---|---|
| Dakmolen in stad of voorstad (maximum gemeten) | 200 kWh | 8% | ongeveer 1,4 m² |
| Beste dakmolen in de Britse proef | 975 kWh | 40% | ongeveer 7 m² |
| Fabrikantclaim verticale molen | 1.000 kWh | 41% | ongeveer 7 m² |
| Skystream 3.7 bij gemiddeld 5 m/s | 3.420 kWh | 141% | ongeveer 25 m² |
| EAZ-erfturbine (berekend) | 30.000 kWh | ruim 12 huishoudens | ongeveer 215 m² |
Op een dak in stad of voorstad levert een windmolen dus hooguit evenveel als anderhalve vierkante meter zonnepaneel. Pas met een erfturbine op een open plek gaat het over hoeveelheden die voor een boerderij of bedrijf tellen. Ter vergelijking: een grotere molen van 600 kW op 40 tot 50 m ashoogte levert volgens dezelfde Groningse evaluatie ongeveer 1.140.000 kWh per jaar, evenveel als ongeveer 38 van die erfturbines.
Of een windmolen op jouw plek kan, met de vijf vragen om dat zelf te bepalen, staat in kleine windmolen voor thuis: wanneer werkt het wel.
Veelgestelde vragen
Levert een windwokkel echt 1.000 kWh per jaar op?
Fabrikanten noemen 1.000 kWh per jaar voor een verticale molen van ongeveer 1,5 m hoog, maar volgens Milieu Centraal wordt dat in de praktijk nauwelijks gehaald. In de Britse veldproef haalde geen enkele dakmolen in stad of voorstad meer dan 200 kWh per jaar.
Hoeveel kWh levert een windmolen van 1 kW per jaar?
In de Britse veldproef op een dak in stad of voorstad hooguit ongeveer 263 kWh (load factor 3% of minder). Vrijstaand op een open plek gemiddeld ongeveer 1.660 kWh (load factor 19%), de beste molens ongeveer 2.630 kWh of meer (load factor 30% of meer).
Bij hoeveel wind levert een kleine windmolen stroom?
De meeste kleine molens beginnen te draaien bij ongeveer 3 m/s, maar hebben ongeveer 5 m/s nodig om echt stroom te produceren.
Verder lezen
Alles over opbrengst en kosten€ 54 per jaaraan stroom, ongeveer: wat een dakmolen in stad of voorstad hooguit oplevert (200 kWh)
Terugverdientijd van een kleine windmolen: reken zelf na
Wat een kWh wind waard is in 2026 en 2027, wat drie plekken opleveren en wat je mag betalen om binnen 15 jaar quitte te spelen. Met meetvoorbeelden.
41,2 dB(A)op 60 m van een gecertificeerde kleine turbine, de Skystream 3.7
Hoeveel geluid maakt een kleine windmolen? Claim of meting
Wat een gecertificeerde kleine turbine op 60 m maakt, wat een grote op 100 en 300 m, hoe je een muisstil-claim leest en wat de wet toestaat.
200 kWhper jaar, hooguit: een dakmolen in stad of voorstad, gemeten in een Britse veldproef
Kleine windmolen voor thuis: wanneer werkt het wel?
Beloftes en metingen per plek naast elkaar, van stadsdak tot boerenerf, en vijf vragen waarmee je zelf bepaalt of een windmolen bij jou kan.