# Kleine windmolen voor thuis: wanneer werkt het wel?

> Beloftes en metingen per plek naast elkaar, van stadsdak tot boerenerf, en vijf vragen waarmee je zelf bepaalt of een windmolen bij jou kan.

URL: https://windmolen.net/kleine-windmolen/  
Gepubliceerd: 2026-11-18  
Categorie: Kiezen en soorten  
Door: Redactie Windmolen.net

Op een dak in stad of voorstad bijna nooit; op een open erf of aan de kust soms wel. In een Britse veldproef haalde geen enkele dakmolen in stad of voorstad meer dan 200 kWh per jaar, nog geen tiende van wat een gemiddeld huishouden gebruikt.

## Belofte en meting, per plek

Wat een kleine windmolen oplevert, hangt minder af van het merk dan van de plek. Deze tabel zet per plek de wind, de belofte en wat er echt gemeten of berekend is naast elkaar. De windcijfers zijn jaargemiddelden van het KNMI over 1991-2020, gemeten op 10 meter hoogte boven open terrein.

| Plek | Wind (jaargemiddelde) | Wat beloofd wordt | Wat gemeten of berekend is | Oordeel |
|---|---|---|---|---|
| Dak in de stad | Onder 3 m/s in steden als Utrecht en Amsterdam | 1.000 kWh per jaar voor een verticale molen van ongeveer 1,5 m hoog (fabrikantclaim, volgens Milieu Centraal) | Hooguit 200 kWh per jaar; alle Britse dakplekken hadden minder dan 4 m/s; sommige installaties verbruikten netto stroom | Werkt vrijwel nooit |
| Dak of tuin in dorp of voorstad | 3 tot 5 m/s in het grootste deel van het land, bijvoorbeeld De Bilt 3,6 en Eindhoven 3,8 | Dezelfde 1.000 kWh | Ook in Britse voorsteden hooguit 200 kWh per jaar per dakmolen | Werkt bijna nooit |
| Dak buiten stad en voorstad | Hangt af van de hoogte en wat eromheen staat | Dezelfde 1.000 kWh | Beste dakmolen in de Britse proef, in Schotland en dus buiten stad en voorstad: ongeveer 975 kWh per jaar (1,5 kW); op wat voor gebouw meldt de proef niet | Alleen kansrijk op een gebouw boven 20 m of twee keer zo hoog als de omgeving |
| Open erf in het binnenland | 3 tot 5 m/s op 10 m, bijvoorbeeld Eelde 4,2 | — | Erfturbine van 12 m rotor op 15 m mast in Groningen: ongeveer 30.000 kWh per jaar (modelberekening, geen meting) | Kan werken, met een grote molen |
| Kust en Waddeneilanden | Boven 6 m/s op de Wadden en delen van de Zeeuwse en Zuid-Hollandse kust; Vlissingen 6,4, Terschelling 6,3 | — | Britse vrijstaande molens op afgelegen, open plekken (geen Nederlandse kustmeting): gemiddeld 19% load factor, de beste 30% of meer | Hier werkt het het best |

Een load factor is het deel van het jaar dat de molen op vol vermogen had moeten draaien om zijn jaaropbrengst te halen. 19% betekent ongeveer 1.660 kWh per jaar voor elke kilowatt vermogen; 3% of minder, zoals op de Britse daken, is hooguit 263 kWh per kilowatt.

De opbrengst op daken komt uit Britse metingen; Nederlandse metingen op daken hebben we niet gevonden. De cijfers komen uit drie bronnen die je zelden naast elkaar ziet: de veldproef van de Britse Energy Saving Trust (2007-2009), het testveld van elf kleine molens in Schoondijke in Zeeland (2008-2009) en de evaluatie van ongeveer 200 kleine erfturbines in de provincie Groningen (2019). Hoe die cijfers zich verhouden tot het verbruik van een huishouden en tot zonnepanelen, staat uitgerekend in [wat een kleine windmolen echt oplevert](https://windmolen.net/opbrengst/).

## Waarom de wind de doorslag geeft

De opbrengst stijgt met de derde macht van de windsnelheid. Twee keer zoveel wind geeft acht keer zoveel stroom. Een klein verschil in wind is daardoor een groot verschil in kWh.

Twee voorbeelden met KNMI-cijfers:

- **Vlissingen tegenover Twenthe.** Het jaargemiddelde is 6,4 tegenover 3,5 m/s. Tot de derde macht is dat ongeveer zes keer zoveel energie in de wind.
- **Schoondijke.** Vooraf werd voor het testveld 6 m/s ingeschat. Gemeten werd een uurgemiddelde van 3,8 m/s. Met die gemeten wind rekende het meetrapport uit dat een kleine molen daar ongeveer 32% oplevert van wat bij 6 m/s verwacht werd. De derde macht van het gemiddelde alleen geeft ongeveer een kwart; het rapport kwam hoger uit omdat het ook rekende met hoe de wind over het jaar verdeeld was. Dat is de tweede les: niet alleen het gemiddelde telt.

Daar komt bij dat een kleine molen bij weinig wind niets doet. De meeste miniturbines beginnen te draaien bij ongeveer 3 m/s en hebben ongeveer 5 m/s nodig om echt stroom te maken. In De Bilt ligt zelfs het gemiddelde van de winderigste maand (januari) op 4,3 m/s.

Obstakels drukken de wind verder. Leveranciers rekenen met minstens tien keer de hoogte van een obstakel als afstand tussen dat obstakel en de molen, en twintig keer als het obstakel hoger is dan de molen. Een rij bomen van 10 m vraagt dus 100 m vrije ruimte. In Nederland komt de wind het vaakst en het hardst uit het zuidwesten, dus aan die kant moet het vrij zijn.

## Welke soort past bij welke plek

Een horizontale molen met drie wieken haalt per vierkante meter rotor het meest uit de wind. Verticale molens, vaak windwokkel genoemd, verkopen goed voor daken omdat ze niet naar de wind hoeven te draaien, maar ze halen per vierkante meter minder.

| Type | Hoe hij eruitziet | Vermogensfactor (modelwaarde) | Geluid | Past bij |
|---|---|---|---|---|
| Horizontaal | Wieken op een as, draait naar de wind | ongeveer 42% | Hangt af van het model; kijk naar een gecertificeerde meting | Open erf, kust, op een mast |
| Darrieus of H-rotor | Verticaal, open vleugelvormige wieken | ongeveer 35% | Meer geluid dan Savonius | Plekken met wisselende windrichting (geldt voor elke verticale molen) |
| Savonius | Verticaal, gesloten gebogen schoepen | ongeveer 12% | Weinig geluid | Waar stil belangrijker is dan opbrengst |

De vermogensfactor is het deel van de energie in de wind dat als stroom uit de molen komt. Het natuurkundige maximum voor elke rotor is 59,3% (de wet van Betz). De waarden in de tabel zijn modelberekeningen uit de RVO-handleiding voor mini-windturbines, geen metingen aan één bepaald merk.

Gemeenten maken soms zelf de keuze. Hollands Kroon staat op een boerenerf alleen horizontale-as-turbines toe, met maximaal 15 m ashoogte.

Bij plaatsing op de grond gebruik je meestal een mast van 12 tot 15 m, op een dak 4 tot 8 m. Op een dak kan een molen alleen iets doen als het gebouw hoger is dan 20 m of twee keer zo hoog als de omgeving, en dan nog is bouwtechnisch onderzoek nodig: een constructeur moet de dakbelasting beoordelen.

## Wat het kost en wat er geregeld moet worden

**Kosten.** Kleine windmolens kosten van minder dan € 1.000 tot honderdduizenden euro's. De investering terugverdienen lukt volgens Milieu Centraal bijna nooit. Recente, onafhankelijke prijzen voor complete installaties zijn schaars. Een overzicht van RVO (prijspeil 2010) gaf voor een miniturbine van 0,5 tot 6 kW met mast en basisapparatuur € 6.000 tot € 35.000, zonder transport, montage en btw. De omvormer moest toen meestal na ongeveer tien jaar vervangen worden; leveranciers noemden een levensduur van vijftien jaar.

**Subsidie.** Voor particulieren is er geen landelijke subsidie; enkele gemeenten hebben een eigen regeling. Zakelijke gebruikers kunnen de ISDE aanvragen, maar alleen vanaf 50 m² rotoroppervlak per turbine (een rotor van ongeveer 8 m doorsnede), met maximaal € 140 per m². Een windwokkel valt daar ver onder.

**Vergunning.** Reken erop dat je vrijwel altijd een omgevingsvergunning nodig hebt. Dat zit zo:

- Een bouwwerk hoger dan 5 m is volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving vergunningplichtig. De meeste windmolens staan op een hogere mast, dus voor hen is de vergunning er bijna altijd.
- Is de rotor groter dan 2 m doorsnede, dan gelden ook de landelijke milieuregels voor windturbines (geluid, slagschaduw, veiligheid).
- Voor een heel kleine molen, onder 5 m en met een rotor onder 2 m, zijn de landelijke regels niet sluitend. De gemeente kan in het omgevingsplan eigen eisen stellen. Milieu Centraal gaat er voor elke kleine windmolen van uit dat een vergunning nodig is.

Daarom "vrijwel altijd" en niet "altijd": of een heel kleine molen ergens zonder vergunning mag, hangt af van je gemeente. Doe de vergunningcheck in het [Omgevingsloket](https://omgevingswet.overheid.nl/) of bel de gemeente voordat je iets koopt.

## Zo bepaal je in vijf vragen of het bij jou kan

1. **Waait het op jouw plek gemiddeld minstens 5 m/s?** Dat is het advies van de Energy Saving Trust. Kijk naar het dichtstbijzijnde KNMI-station: aan de kust en op de Wadden gaat het boven 6 m/s, in het binnenland meestal 3 tot 5 m/s. Let op: het stationscijfer geldt voor 10 m hoogte op open terrein, niet voor jouw dak tussen de huizen.
2. **Is het rondom vrij, zeker aan de zuidwestkant?** Tel tien keer de hoogte van bomen en gebouwen in de buurt, twintig keer als ze hoger zijn dan de molen. Haal je die afstand niet, dan valt de wind tegen.
3. **Wil je hem op een dak zetten?** Dan moet het gebouw hoger zijn dan 20 m of twee keer zo hoog als de omgeving, en moet een constructeur de dakbelasting beoordelen. Op een gewoon woonhuis valt het daarmee af.
4. **Heb je ruimte voor een mast van 12 tot 15 m en een rotor van formaat?** De opbrengst groeit met het rotoroppervlak: een twee keer zo grote doorsnede geeft vier keer zoveel stroom. Het Nederlandse voorbeeld dat wel veel oplevert, is een erfturbine met een rotor van 12 m: berekend ongeveer 30.000 kWh per jaar.
5. **Wat zegt je gemeente?** Gemeenten met beleid voor kleine windturbines stellen eisen aan hoogte, type en afstand tot woningen. Kijk in het omgevingsplan of vraag het na.

Vier keer ja en de gemeente werkt mee: meet dan eerst. De Energy Saving Trust adviseert minstens drie maanden windmeting op de plek van de molen, en ook het Zeeuwse meetrapport raadt aan eerst enkele maanden te meten. In Schoondijke bleek de wind 3,8 m/s in plaats van de ingeschatte 6 m/s. Wie dat vooraf weet, bespaart zich een molen die vooral stilstaat.

## Veelgestelde vragen

### Heb ik een vergunning nodig voor een kleine windmolen?

Vrijwel altijd. Een bouwwerk hoger dan 5 meter is vergunningplichtig, en de meeste windmolens staan op een hogere mast. Voor een heel kleine molen onder 5 meter en met een rotor onder 2 meter zijn de landelijke regels niet sluitend; je gemeente kan eisen stellen in het omgevingsplan. Vraag het na voordat je iets koopt.

### Is er subsidie voor een kleine windmolen?

Voor particulieren is er geen landelijke subsidie; enkele gemeenten hebben een eigen regeling. Zakelijke gebruikers kunnen ISDE krijgen, maar pas vanaf 50 m² rotoroppervlak per turbine, wat neerkomt op een rotor van ongeveer 8 meter doorsnede.

### Hoeveel wind is nodig voor een kleine windmolen?

De meeste kleine molens beginnen te draaien bij ongeveer 3 m/s, maar hebben ongeveer 5 m/s nodig om echt stroom te maken. De Energy Saving Trust adviseert een jaargemiddelde van minstens 5 m/s op de plek van de molen.
